Grafische Basiskennis

Er komt letterlijk een steeds grotere afstand tussen degenen die een document vormgeven en degenen die een document reproduceren. De meeste dtp’ers werken in een kantooromgeving, en versturen hun bestanden op een cd-rom of via het Internet naar de drukker. Maar ook figuurlijk wordt de afstand groter. Bij het maken van documenten is de nadruk de laatste jaren verschoven van ‘techniek’ naar ‘vormgeving’. Problemen die de drukker tegenkomt worden daardoor vaak niet meer gecommuniceerd met de maker van het document omdat veel dtp’ers niet over de technische kennis beschikken die noodzakelijk is om op niveau met de drukker te kunnen communiceren.

Tegelijk zijn ook degenen die materiaal aanleveren bij de dtp’er niet in staat de kwaliteit van het aangeleverde materiaal (of juist het ontbreken van kwaliteit) te beoordelen.

Door in een zo vroeg mogelijk stadium problemen bij de drukker te voorkomen, wordt veel geld en ergernis bespaard. De cursus Grafische basiskennis biedt alle informatie die een dtp-er nodig heeft om zowel met de drukker als met de klant op niveau te kunnen communiceren.

Zonder de cursisten in twee dagen te willen omtoveren tot allround grafisch specialisten, wordt in de cursus aandacht besteed aan alle zaken die zowel bij de klanten als bij drukkers tot misverstanden kunnen leiden. Het uiteindelijke doel is de cursist duidelijk te maken dat alleen correct aangeleverd en verwerkt digitaal materiaal het mogelijk maakt om tegen de afgesproken prijs op de afgesproken datum de afgesproken kwaliteit te leveren.

De cursus Grafische basiskennis is bedoeld voor dtp’ers die, ingeklemd tussen hun opdrachtgever en de drukker, moeite hebben met alle betrokken partijen op niveau te communiceren. In deze cursus leren zij niet alleen wat de technische specificaties voor diverse soorten drukwerk zijn, maar tevens leren zij wat er zoal fout kan gaan.

Behalve voor dtp’ers is deze cursus ook geschikt voor drukkers, want ook voor hen zijn de digitale ontwikkelingen nauwelijk nog bij te houden.

Deze cursus wordt bij voorkeur als 'bedrijfsseminar' verzorgd voor meerdere cursisten uit een bedrijf. Saskia de Jong (024-3220000) kan u vertellen of deze cursus ook voor uw bedrijf interessant is.

Cursusmateriaal
Bij deze cursus wordt gebruikgemaakt van uitgebreid schriftelijk lesmateriaal en een cd-rom met achtergrondinformatie en tijdens de cursus gebruikte presentaties.

Cursusdoel
Na het volgen van de cursus Grafische basiskennis is de cursist in op de hoogte van alle relevante grafische begrippen die nodig zijn om met grafici te kunnen communiceren.

Cursusinhoud

Een moderne dtp’er werkt behalve met een dtp-programma ook met een illustratie-programma voor het maken en bewerken van logo’s, grafieken, kaarten en ander infographics en een fotoretouche-programma voor het bewerken van foto’s. In veel gevallen zal de dtp’er zelfs eenvoudige scans maken en bewerken. Zelfs in gevallen waarin de dtp’er de foto’s en illustraties niet zelf bewerkt, moet hij/zij in staat zijn te bepalen of de aangeleverde bestanden te verwerken zijn en de juiste kwaliteit hebben. Daarom wordt in de cursus Grafische basiskennis verder gekeken dan allen naar de functionaliteit van dtp-programmatuur.

Hoewel de dtp’er tegenwoordig nauw betrokken is bij de vervaardiging van het beeldmateriaal, wordt tijdens de cursus alleen aandacht besteed aan de theoretische technische kwaliteit van het materiaal. Hoe deze kwaliteit bereikt moet worden met de diverse beschikbare programma’s kan worden geleerd via de programma-trainingen van Emday.

Er wordt van uitgegaan dat de cursist al kan werken met een willekeurig dtp-programma.

Tijdens deze cursus worden via presentaties tal van onderwerpen behandeld die voor dtp’ers van belang zijn. Hieronder volgt een uitgebreid overzicht van de presentaties.

Het grafisch productieproces, maar dan digitaal
Als eerste wordt in het kort geschetst wat er zoal komt kijken bij een volledig gedigitaliseerd grafisch productieproces. Hoewel de informatie zeer summier is, biedt dit onderdeel een beter inzicht in het belang van de werkzaamheden van de dtp’er.

Verschil tussen Macintosh- en Windows-bestanden
Het lijken twee verschillende werelden, maar Macintosh- en Windows-computers kunnen elkaars bestanden wonderbaarlijk goed verwerken. De Macintosh kan Windows-bestanden zelfs zonder enige modificatie direct inlezen. Toch moet aan een paar voorwaarden worden voldaan, wil de uitwisseling echt eenvoudig verlopen. Die voorwaarden komen in dit onderdeel aan de orde. Verder wordt aandacht besteed aan de verschillende manieren om disks te formatteren en de mogelijkheden om op beide computersystemen ook andere opslagmedia te gebruiken.

Grafische bestandsformaten en hun bruikbaarheid
Een bestandsformaat is in feite de definitie die een softwareproducent heeft bepaald over de wijze waarop gegevens moeten worden opgeslagen; dit uiteraard in de hoop dat zoveel mogelijk anderen zich aan die definitie zullen houden. Van de belangrijkste bestandsformaten worden de voor- en nadelen aangegeven. Trefwoorden: bitmap-formaat, vector-formaat en de bestandsformaten PhotoCD, tiff, jpeg, pds, eps, ai, img, cdr, drw, pict, pnt en cgm.

Verschillende compressietechnieken
Grafische bestanden kunnen een forse bestandsomvang bereiken. Daarom worden compressietechnieken toegepast. Een gecomprimeerd bestand heeft minder diskruimte nodig en kan sneller via het Internet of over een netwerk worden verzonden. Er zijn twee compressiemethoden: de traditionele ‘lossless’ (verliesvrije) compressie, die voor alle soorten bestanden bruikbaar is, en de ‘lossy’ (verliesgevende) compressie, die voor digitale foto’s kan worden toegepast. Getoond wordt hoe bestanden worden gecomprimeerd, welke hulpprogamma’s daarbij nodig zijn, wat de verschillen zijn tussen ‘lossless’ en ‘lossy’ compressie en wat het kwaliteitsverlies is die de ‘lossy’-techniek oplevert. jpeg, lha, lzh, zip, lzw, unzip, sea en Stuffit zijn enkele van de termen die hierbij worden uitgelegd.

JPEG-bestanden en kwaliteitseisen
Hoewel JPEG-compressie ook al aan de orde komt in de presentatie over de verschillende compressietechnieken, wordt hier speciaal aandacht besteed aan welke kwaliteit men kan verwachten van JPEG-bestanden. Via demonstraties wordt precies getoond welk kwaliteitsverlies optreedt bij sterke, gemiddelde of zwakke JPEG-compressie.

Rasters en halftonen
Zelfs de beste bestanden worden slecht gedrukt als de verkeerde rasters wordt gebruikt. Begrippen als rasterliniatuur, rasterpuntvorm, moiré, halftooncel en supercel worden hier behandeld, evenals de vereiste verhouding tussen de resolutie van de belichter en de rasterliniatuur van de afdruk.

Alles over fonts
Fonts (lettertypen) vormen samen met ‘rotte eps-en’ één van de belangrijkste oorzaken van problemen voor de dtp’er. Fonts kunnen ontbreken, maar ze kunnen ook gebreken vertonen die pas bij het belichten van de films of de drukplaten naar voren komen, waardoor de productie onverwacht stil komt te liggen. In de presentatie Fonts, fonts en nog meer fonts wordt aandacht besteed aan fontformaten als Type 1 en TrueType, maar ook aan allerlei problemen die kunnen optreden met fonts.

Demonstratie preflight-software
Controle vooraf om problemen tijdens de verwerking van digitaal aangeleverd materiaal te voorkomen, wordt pre-flight genoemd. Veel gebruikte pre-flight-programma’s zijn Markzware FlightCheck, Enfocus Pitstop en Adobe InProduction Preflight. Deze programma’s herkennen een keur aan problemen. Hierdoor kan de klant in een zo vroeg mogelijk stadium worden gevraagd het probleem te verhelpen zodat geen vertraging in de productie ontstaat.

Kleurentheorie, kleurruimte
Om goed full-color drukwerk te maken is het noodzakelijk om te meer te weten over de natuurkundige kant van kleur. Wat is kleur en hoe is kleur te definiëren? Dat is de belangrijkste vraag die moet worden beantwoord. Daarbij worden onder andere de volgende begrippen uitgelegd: CIE-LAB, XYy, RGB, CMYK, witpunt, kleurtemperatuur / witbalans, delta-e-kleurafwijking. Om dit alles aanschouwelijk te maken, wordt gebruik gemaakt van de SpectroCam, een meetapparaat om kleuren te meten, en het programma Chromix ColorThink, waarmee kleurruimten en kleuren in 3D kunnen worden gevisualiseerd.

Het belang van kleurbeheer
Een color management system (cms) corrigeert de kleuren in een document voor apparaatspecifieke afwijkingen. Een cms ‘weet’ dat een bepaalde scanner altijd te rood scant en zal daarom automatisch een correctie aanbrengen in de scan. Maar het cms ‘weet’ ook hoe een beeld moet worden gecorrigeerd om op een bepaald type beeldscherm een natuurgetrouwe kleurweergave te bereiken. Maar zelfs het beste cms is zelden in staat de ‘juiste’ kleur weer te geven. In deze presentatie leert u waarom dat zo is.

Van RGB naar CMYK
Digitaal opgeslagen afbeeldingen kunnen grijswaarden of kleurinformatie bevatten. Het gebruik van kleur in een zwart/wit-publicatie hoeft niet tot problemen te leiden, maar verkeerde kleurinformatie in een kleurenpublicatie kan wel degelijk kwaad. In dit onderdeel daarom aandacht voor de full-color drukkleuren cyaan-magenta-geel-zwart (CMYK) en de computerkleuren rood-groen-blauw (RGB). Daarnaast wordt uitgelegd waarom de kleuren van het drukwerk in de meeste gevallen afwijken van de kleuren op het beeldscherm.

Het verschil tussen een ‘print’ en een ‘proef’
Veel digitaal aangeleverd materiaal gaat vergezeld van een uitdraai die door de klant hardnekkig met ‘proef’ wordt aangeduid, maar in werkelijkheid niet meer dan een ‘print’ is. Het verschil, en vooral het belang van het verschil, wordt behandeld in dit deel van de cursus.

PDF-bestanden
Adobe Acrobat en het bijbehorende Portable Document Format (PDF) spelen een steeds belangrijker rol in de grafische industrie. Het PDF-formaat kan worden gebruikt als digitale proef, maar is ook geschikt om te worden gebruikt als een soort ‘digitale film’ waarmee veel problemen van het digitaal aanleveren kunnen worden opgelost.

In een demonstratie wordt uitgelegd hoe Acrobat voor elektronische proeven wordt ingezet en op welke wijze PDF-bestanden gebruikt kunnen worden bij het digitaal aanleveren van te drukken materiaal.