Lettertypen zijn er in vele soorten en maten. Op deze webpagina's schept Miriam van der Have, docent en senior consultant bij Emday, orde in de chaos en wordt en passant uitgelegd wat de sterke en zwakke punten van diverse font-technologiën zijn.

Fontwoordenlijst A

Pakkende korte tekst op de voorkant van een tijdschrift (Heeft Máxima echt blond haar?) of een brochure. Aankeiler is afgeleid van het Duitse ankeilen (‘aanklampen’, ook ‘aankondigen’, ‘inleiden’).

Het verder uitelkaar zetten van letters.

Ook diacritische tekens. Volgens de auteur Huub van Krimpen bestaan in de met Latijnse letters geschreven Europese talen 17 verschillende accenten die in 88 combinaties met letters worden gebruikt. De bekendste accenten zijn acutus (é), gravis (è), flexus (ê) en trema of diaeresis (ë). De meeste fonts bevatten veel meer accenten dan via het toetsenbord zijn te gebruiken. Met bijvoorbeeld Fontographer kan de 'character mapping' van een font worden gewijzigd, zodat ongebruikelijke accenttekens toch via het toetsenbord zijn te gebruiken.

Alleen als een font door Adobe wordt uitgebracht, is een font een Adobe-font. De Adobe fontbibliotheek bevat niet alleen fonts die door Adobe zelf zijn ontworpen, de zogenaamde Adobe Originals, maar bevat ook meer dan duizend fonts die ontworpen zijn door beroemde fontfabrieken zoals Linotype, Monotype en ITC.

Adobe Type Manager (ATM) is een programma dat voor zowel Macintosh als Windows beschikbaar is en waarmee PostScript-printerfonts op het beeldscherm kunnen worden gebruikt. Dit bevordert het What You See Is What You Get-effect (WYSIWYG) enorm. Bijkomend voordeel is dat PostScript-fonts via ATM ook op niet-PostScript-printers kunnen worden gebruikt. Dergelijke printers blijven echter ongeschikt als 'proefprinter', aangezien ze niet in staat zijn PostScript-illustraties af te drukken.

Een gedeelte van de functionaliteit van ATM is ingebouwd in Windows 2000 en Windows XP, zodat het programma bij deze besturingssystemen niet apart hoeft te worden geïnstalleerd.

Behalve ATM bestaat ook het uitgebreidere ATM de Luxe, waarmee fonts (Type 1, TrueType en OpenType) zijn te beheren. Fonts kunnen met ATM de Luxe in andere mappen staan dan het besturingssysteem voorschrijft en bovendien kunnen de fonts automatisch geactiveerd en gedeactiveerd worden, zodat het werkgeheugen van de computer niet wordt belast met tientallen niet-gebruikte fonts.

Het in tweeën knippen van woorden die te lang zijn voor de regel, maar waarbij transport naar de volgende regel tot te veel witruimte op de eertste regel zou leiden. In de Engelse taal is afbreken van woorden ongebruikelijk omdat samengestelde woorden daar nauwelijks voorkomen. Om die reden hadden de eerste dtp-programma's erg slechte afbreek-functies.

Over het algemeen wordt uitgegaan van een afbreek-algoritme dat wordt aangevuld met een afbreek-woordenboek waarin de talloze uitzonderingen worden vastgelegd.

Beruchte woorden voor afbrekingen zijn:

Speciaal teken dat aan het einde van een artikel wordt geplaatst. Vaak worden hiervoor tekens uit het font Dingbats of, zoals in onderstaande illustratie, Poetica Supp Ornament gebruikt. Soms wordt ook een speciaal ontworpen symbool gebruikt, bijvoorbeeld het logo van het publicerende tijdschrift. Programma’s als Fontographer kunnen worden gebruikt om een speciaal symbool aan een bestaand font toe te voegen.

Het dichter bijelkaar zetten van letters.

Bij zetsel bestaande uit losse loden letters: te laag afgedrukte letter(s) aan het einde van een regel doordat de strip voor de interlinie net iets te kort is voor de regellengte. Als dit midden in een regel gebeurt, moet de oorzaak meestal worden gezocht in het gebruik van meerdere strips voor de interlinie die net niet helemaal aansluiten. In dat geval wordt gesproken over dansende letters.

Het gebruik van deze term in een fontnaam is meestal een aanwijzing dat het een lettertypebetreft dat ontworpen is voor grote corpsen.

Bij het vergroten van een bitmapped-font worden de afzonderlijke punten waaruit de letter is opgebouwd hinderlijk zichtbaar. Hoewel veel mensen dit verschijnsel aanduiden als 'Amsterdamse trapgevels'' of 'jaggies', heet het officieel 'aliasing'. Aliasing is te voorkomen door outline-fonts te gebruiken die eventueel anti-aliasing-technieken toepassen op lage-resolutie uitvoerapparatuur, zoals een beeldscherm.

Engels voor uitlijnen.

Om aliasing te voorkomen bij weergaven van letters op lage-resolutie uitvoerapparatuur, bijvoorbeeld een beeldscherm, wordt de contrastovergang tussen de letter en de achtergrond verminderd. Dit gebeurt door een overgangsgebied te maken waarin de beeldpunten een kleur aannemen die tussen die van de letter en de achtergrond ligt.

Verouderde aanduiding voor schreefloos. Deze term wordt nog wel vaak gebruikt in fontnamen.

0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 en 9. Bij de typografie van de Arabische cijfers wordt onderscheid gemaakt tussen tabelcijfers (ook wel lijnende of staande cijfers genoemd) en uithangende cijfers (die ook wel mediaevalcijfers worden genoemd).

Engels voor stok.

Acroniem voor American Standard Code for Information Interchange. Meer informatie over ASCII is te vinden bij Unicode.

Zie Adobe Type Manager.

Adobe Type Manager kan werken met drie soorten fonts: Type 1, Multiple Master en OpenType. Een ATM-font is dus of een Type 1-font of een Multiple Master-font of een OpenType-font.

12 Didot-punten. Een augustijn is hetzelfde als een cicero. Zie ook punt.

Nieuwe woorden, aanvullingen en correcties zijn altijd welkom bij Miriam van der Have (mvdh@emday.nl).