Lettertypen zijn er in vele soorten en maten. Op deze webpagina's schept Miriam van der Have, docent en senior consultant bij Emday, orde in de chaos en wordt en passant uitgelegd wat de sterke en zwakke punten van diverse font-technologiën zijn.

Fonts - woordenlijst B

Engels voor basislijn.

De denkbeeldige lijn die langs de onderkant van de letter x loopt. De basislijn loopt ook langs de onderkant van de letters n, m, w en een aantal andere letters. De onderkant van letters zoals e en o steken over het algemeen een klein beetje onder de basislijn uit. Dit is noodzakelijk om ze optisch op gelijke hoogte met de andere letters te zetten. Andere benaming voor letterlijn. Zie ook x-hoogte.

Bij zetsel bestaande uit losse loden letters: letter waarvan de feitelijke grootte niet overeenkomt met het corps, bijvoorbeeld een 9 punts letter op een 12 punts corps.

Een in een groter corps gezette (hoofd)letter aan het begin van een alinea. In het Engels wordt onderscheid gemaakt tussen twee soorten beginkapitalen. De drop cap is een beginkapitaal waarvan de bovenkant gelijkloopt met de bovenkant van de rest van de tekst. Bij een raised cap loopt de onderkant van de beginkapitaal gelijk met de basislijn van de eerste regel van de tekst.

Letters staan in een PostScript-font opgeslagen in de vorm van een reeks Bézier-krommen. Pierre Bézier heeft voor de Franse Renault-fabrieken ooit een methode ontwikkeld om technische tekeningen op eenvoudige wijze in een computerbestand op te slaan. Hij bedacht daarbij een methode om vrijwel iedere kromme met behulp van vier coördinaten vast te leggen. Ook tekenprogramma's als Adobe Illustrator en CorelDraw maken gebruik van Bézier-krommen en dezelfde techniek wordt dus gebruikt om letters te definiëren in een PostScript-font. Een enkele letter kan uit enkele tientallen Bézier-krommen bestaan. Het gebruik van Bézier-krommen resulteert in een nauwkeurige digitalisatie en een klein fontbestand.

TrueType-fonts maken gebruik van kwadratische vergelijkingen. Omdat het moeilijker is om een kwadratische vergelijking te vinden die precies over een lijndeel van een letterontwerp past, is de digitalisatie van TrueType-fonts dikwijls van mindere kwaliteit dan die van PostScript-fonts.

Een schrift waarbij onderscheidt wordt gemaakt tussen kapitalen en onderkast. Het in Nederland gebruikte alfabet is dus bicameral, dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld het Hebreews en ASrabisch dat geen verschil kent tussen kapitalen en onderkast unicameral worden genoemd.

Afkorting van Binary digIT, een getal uit het binaire stelsel (tweetallige stelsel). Een bit kan slechts twee waarden hebben, 0 of 1.

Het aantal bits dat wordt gebruikt voor de opsplag een enkele pixel. De bitdiepte is bepalend voor het aantal kleuren dat met een enkele pixel kan worden weergegeven:

• 1-bits pixel: alleen zwart/wit informatie
• 4-bits pixel: 16 grijstinten of geïndexeerde kleuren
• 8-bits pixel: 256 grijstinten of geïndexeerde kleuren
• 16-bits pixel: 65.535 grijstinten of geïndexeerde kleuren
• 24-bits pixel: 16,7 miljoen kleuren (RGB - eigenlijke 3 x 8-bits)
• 32-bits pixel: CMYK (eigenlijk 4 x 8-bits)

Een bitmap is een figuur dat uit puntjes is opgebouwd. Dit is vergelijkbaar met een figuur dat ontstaat als op ruitjespapier een aantal hokjes zwart wordt gemaakt.

Een bitmapped-font is een font waarbij de letters uit puntjespatronen zijn opgebouwd. Bij het vergroten van een bitmapped-font worden de afzonderlijke punten waaruit de letter is opgebouwd hinderlijk zichtbaar. Hoewel veel mensen dit verschijnsel aanduiden als 'Amsterdamse trapgevels'', heet het officieel 'aliassing'. Aliassing is te voorkomen door outline-fonts te gebruiken die eventueel anti-aliassing-technieken toepassen op lage-resolutie uitvoerapparatuur, zoals een beeldscherm.

Zie gebroken schrift.

Stukje tekst uit een boek dat wordt gebruikt op de achterflap of in een promotionele tekst over het boek.

Een font dat voornamelijk bedoeld is om boeken uit te zetten. Soms wordt de aanduiding 'book' in de fontnaam opgenomen, maar er zijn legio boekletters die dit niet kenbaar maken in hun naam: bijvoorbeeld Bembo en Garamond.

Engels voor platte tekst.

Het tegenovergestelde van smallopend. Een font waarvan de tekens meer ruimte innemen dan gemiddeld wordt breedlopend genoemd. Meestal bevatten breedlopende fonts de woorden extended of expanded in hun naam. smallopende fonts worden aangeduid met narrow of condensed.

Ook als die aanduiding ontbreekt loopt het ene font minder breed dan het andere font. Zo is de Times beduidend smaller dan de New Century Schoolbook.

lettertype Blackoak

lettertype Haettenschweiler

van boven naar onder:
Adobe Garamond, Times en New Century Schoolbook,

De breedte van een letter. De breedtewaarden van de letters W en M bedragen bij de meeste PostScript-fonts 1000 of meer. De eenheid van de breedtewaarde is ongedefinieerd; het is dus geen duizend punten of duizend millimeter, het is alleen maar 1000. Hoewel de eenheid niet gedefinieerd is, is wel te verklaren waarom de getallen zo groot zijn. PostScript fonts worden gedigitaliseerd op een grootte van 1000 punten. De breedtewaarde is dan ook de breedte in punten ten tijde van de digitalisatie.

Programma's rekenen de breedtewaarde van een letter om naar een echte lengtemaat zoals punten of millimeters, waarbij rekening wordt gehouden met het gebruikte corps. Met andere woorden: hoewel de breedtewaarde van de letter o van de Gill Sans Bold een vast getal is, is een 72 punts o breder dan een 10 punts o. Breedtewaarde is een begrip dat bij de invoering van desktop publishing is ontstaan. Veel grafici gebruiken de pre-dtp-term diktewaarde.

Het font waaruit het overgrote deel van de tekst van een boek is gezet.

Ander woord voor platte tekst.

Engelstalige term voor opsomteken.

Eenheid voor opslag van digitale informatie. Een byte bestaat uit acht bits. De naam byte is een verbastering van 'by eight'.

Nieuwe woorden, aanvullingen en correcties zijn altijd welkom bij Miriam van der Have (mvdh@emday.nl).